O lo matou itulagi e ta'uta'ua ona o le tele o avanoa matala ma vaaiga mata'ina. Ou te fiafia i le lagona e pei o se tamai fasi mea'ai i se vateatea lautele, natura. Ae ui i lea, e manaia foi le maofa i le ofoofogia o le natura. O le asiasi atu i se vaita'ele ose gaoioiga malie lea e vala'aulia ai oe e fa'apa'u i lalo ma va'ava'ai latalata atu i meaola mata'ina o le sami. I nofoaga papa i le talafatai, o le ae maua ai lalolagi atoa i totonu o taga papa'u, tuufua o vai masima.

I totonu o lenei blog, o le a e mauaina ai ni fautuaga e faia ai lau aafiaga o le tidepooling o se mea e sili ona manaia, faapea foi ma se faasologa o tagata e nonofo i le tidepool o le a e fetaiai i nei nofoaga tulaga ese. Se'i o tatou amata loa ma su'esu'e!

Tidepooling Fautuaga

O afea e Alu ai

Ia mautinoa e te alu i vaita'ele e tafe ai le tai i le taimi e maulalo ai le tai. Ae maise lava, e tatau ona i le va o le -1.0 futu ma le -1.4 futu le tafe o le tai — e mafai ona e mauaina le taimi sa'o mo nei tulaga o le vai e ala i le siakiina o siata o le tai mo lou nofoaga. O la matou upega tafa'ilagi e sili ona fiafia i ai e fai ai lea mea o le TideCharts lea ua faaigoaina lelei.

O afea e le alu ai

O se aiga e ta'i solo i Santa Cruz
O le tai maualalo e fa'aalia ai vaita'ele malolosi e masani ona natia i lalo ole vai.

E ui lava ina maulalo le tai ae e lē faapea ai o le a lelei atoatoa tulaga o le vaituloto — e tatau foi ona e mafaufau i le tau ma tulaga o le sami. E mafai ona avea le timu ma se lamatiaga, aemaise lava pe a maseesee luga o papa. E tatau ona e siaki i taimi uma le itulau a le Ofisa o Tau a le Atunuu i le Bay Area mo lapataiga e uiga i galu tetele, matagi malolosi, ma lologa i le matafaga a'o le'i alu ese.

Mea e aumai

E te le mana'omia tele ni mea faigaluega e fiafia ai i vaita'ele, ae e taua le fa'aofuina o mea fa'aoga talafeagai. Taumafai e fai seevae o loʻo i lalo e tuʻuina atu ia te oe le malosi ma puipuia ai le see ma pa'ū. O seevae e le vai e lelei, aua e foliga mai e susu teisi. E ese mai i lena, pau lava le mea e te manaʻomia o ou lava lagona ma se meapueata pe a e manaʻo e faʻamaumau mea e te vaʻaia! E mafai foi ona manaia le aumaia o se uo. 

Tidepooling fa'atatau 

Manatua o vaitaele o ni meaola maaleale, ma o le faʻalavelaveina o lo latou tafe e mafai ona afaina ai meaola i totonu. O nei meaola e ma'ale'ale ma vaivai, o lea a'o e va'ai i ai, ia manatua aua ne'i pa'i i la'au ma manu, ma fa'amolemole aua ne'i 'ave'esea pe ave se mea mai vaita'ele.

Tidepool Dwellers e Su'e

E tele naua mea ola e te ono maua i se vaita'ele, ae o nisi o meaola o le vasa e sili atu ona matamuli nai lo isi. O se lisi lea o meaola mata'ina e to'alima e nonofo i le vaita'ele e sili atu ona foliga mai nai lo isi, fa'atasi ai ma se fa'asologa o mea malie ma a matou fautuaga e uiga i le mea e maua ai i latou.

ANEMONE

Anemone lanumoana lapoa i le vaita'ele

Na e iloa o anemone, ona o latou lanu susulu ma foliga feʻilafi, na faaigoa i se fuga? E moni! E masani ona maua i totonu o pupuni o le vaita'ele, o anemone o le sami e mulimulita'i i le latou fuala'au mata'ina tele, o le fugala'au anemone. Ma o lo latou foliga tutusa e talafeagai - o anemone o le sami e iai lona tino totonugalemu fa'ata'ali'o e si'osi'omia e 'ese'ese petal. Faatasi ai ma le sili atu ma le 1,000 ituaiga o anemone, o latou lanu eseese e ufiufi uma lanu o le nuanua. E eseese fo'i lapo'a, e amata mai i le afa inisi i le ono futu! I totonu o vaita'ele, o le a sili atu ona e pu'eina ituaiga laiti, ae e o'o lava i nei mea e fa'afefeteina lanu. Ae ia lapata'ia, e sili atu le tu'u ese o ou lima mai le anemone o le sami. O nisi o meaola e iai sela tui i totonu o latou a'ai - a uma, o latou o se vaega o le Cnidaria phylum, o lona isi tagata iloga o le jellyfish. 

Nofoaga Fautuaina:

O le Matafaga o le Setete o Bean Hollow i Pescadero o se nofoaga e mafai ona e vaʻai ai i manu feʻai o le vai i le tai. E maualuga le avanoa e vaʻai lelei ai i se anemone iinei.

FETU SAMI

Fetu Sami piniki i le vaita'ele

Ua fa'asalalau le "Starfish" , ua fa'asalalau le "sea star"! Ua taumafai saienitisi o le sami e "toe fa'aigoa" lenei meaola pele o le sami, auā e ui lava ina fa'ate'ia, ae o le "starfish" e le o se i'a. Ae tusa lava po'o le a le mea e te ta'ua ai, e faigata ona le fiafia i lenei echinoderm e lima ona lima. Faatasi ai ma le pa'u ua ma'alili ma ponaivi mo mafua'aga puipuia, e lauiloa fetu o le sami i o latou lanu felanulanua'i. I nisi tulaga, o le valiina e mo le nanaina, ae o le susulu mata'utia e mafai foi ona avea ma se togafiti e fa'amata'u ai se manu fe'ai! E ui lava tatou te masani ona manatu ia i latou o ni manu fe'ai matagofie, ae o le fetu o le sami o se manu fe'ai mata'utia lava ia. Mo le 'ai, e sau le manava o le fetu o le sami mai o latou gutu, afifi le manu fe'ai ma amata ona fa'a'ai i fafo atu o lona tino. E manaia pea? Ia, e manaia lava. O se mea malie - e ui o lima e lima o le fa'atulagaga masani o fetu o le sami, ae o lo'o iai isi ituaiga eseese, e aofia ai i latou e 10 lima, 20, ma e o'o lava i le 40!

Nofoaga Fautuaina:

O meaola uma e ola i le tai, e sili atu ona faigata ona iloa fetu o le sami. E ui latou te masani ona oʻo i vai o le tai, ae e masani ona latou fiafia i vai loloto - o nisi taimi e oʻo lava i le fola o le sami malulu ma malo! Peitaʻi, e masani ona vaʻaia fetu o le sami i vai o le tai i Half Moon Bay, o lea afai o se fetu o le sami e te sili ona manaʻo e vaʻai i ai, matou te fautuaina le Fitzgerald Marine Reserve.

NUDIBRANCH

Nudibranch felanulanuai i luga ole fola o le vaitaele

O meaola uma e fetolofi i totonu o māvaevae o le tai, o le nudibranch atonu o le mea e sili ona tosina mai ai mata - ma atonu o le mea e sili ona faigata ona maua. O nei mollusks e leai ni atigi o se vaega o le aiga o le sea slug, ae e tele atu mea e uiga ia i latou nai lo o latou slime. O latou tino e pei o le jelly e tele foliga, lanu, ma mamanu. Faatasi ai ma le silia ma le 2,000 ituaiga o nudibranch ua iloa (ma e sili atu ona maua!), e foliga mai e le gata mai foliga o nudibranch. O nisi atonu e iai ni togitogi ma isi laina. O nisi e iai ni mea e pei o ni maʻai i o latou tino atoa ma o nisi e lamolemole atoa! Siaki nisi o faataitaiga o ituaiga o nudibranch o loʻo nonofo i Kalefonia iinei . Manatua, e te ono vaʻaia i latou i le taimi e matuā maulalo ai le tai. O lea afai e te naunau e vaʻai i se nudibranch, fuafua lau malaga i le tai e tusa ai!

Nofoaga Fautuaina:

Matafaga o Privates , Santa Cruz — A pe le tai, e tumu vaita'ele o le Matafaga o Privates i gaioiga. Ua lauiloa ua va'aia ni nudibranchs iinei, o lea e lelei ai le su'esu'eina o lenei nofoaga pe afai o i latou ia o lo'o e sailia.

UPU

Fa'amau fa'amau i le pito o le puipui o le vaita'ele

O Barnacles atonu e le o ni tagata e sili ona aulelei o le sami, ae i lalo ifo o latou foliga efuefu i fafo, tatou te maua ai se crustacean manaia ma naunautai! Ua lauiloa i le pipii i itu o va'a, tumutumu o tafola, ma fa'ata'amiloga o matafaga papa, e mata'ina le fa'atosina. Latou te natia se mea e pei o le sima o loʻo galue o se kelu faʻanatura mamana (matua mamana ua suʻesuʻe ai e saienitisi le faʻaogaina o lenei kelu faʻapisinisi!). O le taimi lava latou te filifilia ai se nofoaga e pipii ai i latou lava, latou te fafaga i se mea faʻapipiʻi pei o fulu e taʻua o le cirri. E alia'e mai le pito i luga o le pa'u ma lagona solo mo meaola ninii. O ipu kasio mata'utia e ufiufi ai le pito i fafo o le pa'u, e puipuia ai mai fa'amata'u. E sili atu i le 1,400 ituaiga o paʻu, ae o le ituaiga sili ona taatele o le acorn barnacle.  

Nofoaga Fautuaina:

E toetoe lava a mautinoa e te maua ni manu fe'ai i so'o se mea mafiafia e ufitia e le vai o le sami, o lea e sili ona maualuga le avanoa e te va'aia ai i latou i matafaga papa. Matou te fautuaina le asiasi atu i le China Beach i San Francisco.

PA'E HERMIT

O lo'o fa'apa'u i luga o le fola o le vaita'ele

Hermit crabs ose crustacean sili ona poto. Afai e te va'ai atu i nei meaola o lo'o feosofi solo i luga o papa o vaita'ele, o le a e maitauina o latou atigi e mafai ona ufiufi le tele o foliga, lapoa, ma lanu. E mafua ona e le tupu a'e a latou atigi figota - latou te maua atigi lafoa'i o isi meaola ma fa'aaoga lima-lua (po'o matiuu lua?). O paa Hermit e masani lava e le o ni paa moni. Latou te le maua le exoskeleton malo e puipuia ai isi paa i fafo. Nai lo lena, o loʻo i ai se latou exoskeleton malo i luma, ma se siʻusiʻu vaivai paʻu. O lea la, latou te manaʻomia se puipuiga faaopoopo. E ui lava e sili atu i le 800 ituaiga o hermit crabs, o le mea sili ona taatele i lo tatou itulagi o paʻu paʻu lanumoana, faʻaigoaina mo o latou lanu lanumoana susulu i o latou vae. E ui lava ina ta'ua o le hermits, ae ua iloa e feoa'i i vaega - o lea ia e va'ava'ai atu mo se fa'aupuga o nei tagata fa'ata'i inisi le umi! 

Nofoaga Fautuaina:

O le Robert W. Crown Memorial Park i Alameda o lo'o iai le Crab Cove i lona pito i matu. O lenei eria o se nofoaga fa'asao o le gataifale e puipuia, ma o se nofoaga lelei e su'e ai pa'u fa'apea fo'i ma isi pa'u o le sami.

***

O le asiasi atu i se vaita'ele e faamanatu mai ai ia i tatou e ofoofogia, fa'alavelave fa'anatura o lo'o maua i tulimanu uma o lo tatou lalolagi. O se avanoa sili e maua ai se va'aiga lata mai o nisi o meaola ofoofogia. Tau lava ina manatua, va'ai ae 'aua le pa'i atu! 

E uiga i le Post

Peninsula Open Space Trust (POST) puipuia avanoa avanoa i le Peninsula ma le South Bay mo le manuia o tagata uma. Talu mai lona faavaeina i le 1977, o le POST o loʻo nafa ma sefe sili atu nai lo 97,000 eka e pei o fanua puipuia tumau i itumalo o San Mateo, Santa Clara ma Santa Cruz. Aoao atili

Tusi i pito i luga