A oʻo mai le vaitau o aso malolo, e toʻatele i tatou e maua le mafanafana i le faʻapotopotoina ma e pele, fefaʻasoaaʻi meaʻai, ma fatuina ni avanoa mafanafana ma valaʻaulia e valaʻau i le fale. Matou te tutuina moligao, seti ma le faaeteete a matou laulau, ma suia o matou fale mautotogi ma fale i ni malutaga mafanafana. Ae e le na'o tagata e mitamita i le fausiaina o se siosiomaga saogalemu, faʻafeiloaʻi. I tulimanu filemu o togavao o le Bay Area, o loo pisi ai isumu efuefu efuefu i le fausiaina o o latou lava fale lavelave e taʻua o middens—e tumu i fale e teu ai meaʻai, e oo lava i le puleaina o manu faalafua.

Auala e vaʻaia ai se Midden

dusky-footed-woodrat_nest_post
E mafai ona o'o i le fitu futu le maualuga o le ratula efuefu vae ma e sili atu i le onosefulu tausaga. Vaai pea mo nei faamoega i lau isi savaliga sopo i totonu o la matou togavao oak.

A fetaiaʻi tagata ma le vevesi - o se polo o uaea fenumiai, o se pusa lapisi ua tumu i mea faʻafuaseʻi, poʻo se ulu moega faʻalavelave a se tamaititi - e masani ona latou faʻatusatusaina i se ofaga o isumu. Ae o le mea lenei: e le talafeagai lena faʻataʻitaʻiga. E ui o le otaota o isumu e foliga mai o se faaputuga otaota e le masani ai, ae e matua ese lava mai le faʻafuaseʻi. O nei ana o ni mea ofoofogia faʻataʻitaʻiga - matagofie, aoga, ma e ofo ai le mama. Ma afai na e savalivali i se auala paolo i San Vicente Redwoods , e foliga mai ua e vaʻaia se tasi.

Mai fafo, o le midden e foliga mai o se faaputuga tele, lapotopoto o laau, e tusa ma le lapoʻa o se faleie dome poʻo se tapu vevela. Ae i lalo ifo o le pito i fafo o loʻo taoto ai se maota na faia e le vao, o se tamaʻi tootoo e iai lona tomai mo le fausiaina ma le mamanu totonu. O nei faamoega e tele tala, terraces, hallways, ma potu, taitasi ma se faamoemoega patino: nurseries mo le tausia o talavou, pantries mo le teuina o meaai, nofoaga masani mo malologa, ma e oo lava i faletaele. E mafai e le vao e tasi ona tausia le tele o fale - e le mo se tulaga poʻo se faʻaaliga, ae ia faʻalauteleina lo latou teritori e fafaga ai.

Feiloai i Tufuga

Ae tatou te leʻi tilotilo i totonu, seʻi o tatou masani i tagata o loʻo nonofo ai. O isumu efuefu efuefu o ni meaola laiti i le po e iai lona ofutino efuefu kinnamon, fulufulu uumi, ma vae uliuli. E tusa ma le umi o se pine ta'avale, o le afa o lo latou si'usi'u fulufulua. E ui ina taatele i la matou itulagi, atonu e te leʻi vaʻaia lava. A'o fai mea'ai i le leva o le po, e seasea ona latou alu i fafo pe a pogisa.

O nei isumu atamamai e nonofo i ni kolone e taʻitaʻia e fafine lea e pulea ai e mātua e fananau mai. E ui lava latou te masani ona faʻatasi ma le tane lava e tasi i tausaga taʻitasi, ae a maʻitaga, e masani ona lē onosaʻi fafine i a latou paga. E sosola tane i ofaga i laʻau aʻo toe foʻi fafine i o latou fale e pei o ni fale tetele e tausi a latou tamaʻi maile e tasi i le fa. E valaʻau fafine matutua i fale sili ona lelei, lea, i loʻu manatu, o le auala lea e tatau ona i ai!

A e vaʻaia ni otaota e tele e latalata le tasi i le isi, o lona uiga o loʻo e vaʻavaʻai i ni pitonuʻu o aiga o laau vao e tele tupulaga ma e eseese o latou vae. A latou sauni e alu ese, e masani ona fausia e laau vao fafine pe fai o latou ofaga e lata ane i le mea na latou fananau ai. Faatasi ai ma tagata o le aiga e feoaʻi solo i totonu ma fafo, e tumau pea otaota ma galulue mo le umi e 60 tausaga! E masani lava, o auala e fesoʻotaʻi ai nei fale laʻau, e tau atu i potu tetele e masani ona nonofo ai i lalo o le eleele.

O le a le mea e Maofa ai le Midden?

O se lulu seu tele i se laau.
E puipuia e Middens ia isumu efuefu vae mai manu fe'ai pei o lenei lulu seu tele.

O se ogatotonu fau lelei e sili atu nai lo na o se nofoaga e 'ai ai ma malolo ai.

E puipuia ai isumu efuefu efuefu ia saogalemu mai manu fe'ai, puipuia i latou mai le tau leaga, ma fesoasoani ia latou mafanafana pe malulu. E maua ai se avanoa mafanafana e mafai ai e i latou ma a latou pepe ona nonofo ese mai lamatiaga o le lalolagi i fafo.

O se mea moni mata'ina: latou te nonofo faatasi i ituaiga eseese, potu faatasi ma le tele o meaola e pei o salamanders, pili, isumu, rane, alisi, pipi, ma millipedes.

Fai se Taamilosaga!

E iai se minute e totoe? A'oa'o atili e uiga i la'au efuefu efuefu i totonu o le vao mai le tagata faigaluega muamua o le POST, Matt Dolkas.

Fale moe:

O potu nei e le na'o le pu'eina o Z - o fale tausi mea'ai e fa'atupu ai e isumu le tele o otaota i o latou olaga. E fausia e Woodrat o latou potu moe i lalo o maa tetele po o ogalaau mo le saogalemu atili. Latou te laina o latou lua i le pa'u mavaevae mo le mafanafana ma fa'asalalau lau laurel faga Kalefonia i le nofoaga. O le miti i luga o nei laulaau e maua ai le suāuu malosi e tafiesea ai fuegogo ma isi pala. Ina ia faʻafouina mea fou, latou te suia le bay laurel i nai aso uma. 

Faleoloa:

O Woodrats e 'ai fa'alototele, fa'atumu ai sigi, fatu, fualaau 'aina, pa'u totonu, ma anufe mea'ai i nisi taimi. A o'o mai i le vateatea, fa'atulaga lelei faleteuoloa, e iloa e woodrat le vili. E masani ona latou fausia ni avanoa e teu ai mea'ai se tolu mo sigi, lau, ma acorns. O nisi o saienitisi fai mai o nei faleteuoloa e pulea le tau, e sili ona lelei mo le fa'agogo o mea'ai. Mea malie: o se tasi o mea'ai latou te fiafia i ai o le oona oona!  

Fale i fafo:

E masani ona tu'u e Woodrats o latou fale i fafo atu o le faitoto'a pito i tua o le ogatotonu, e fetaui lelei mo le taimi e valaau mai ai le natura. Talu ai e sili atu i le 100 pelleti latou te fe'ai i le aso, e laki e le fa'afefete i le fale. Pe a oo i le taimi e teuteu ai le fale, latou te tuleia pelleti i le faitotoa pito i tua ma luga o le ea, lea latou te manuia ai le siosiomaga e ala i le fafagaina o le palapala.

Faatasi ai ma le tele o tama'i tagāmimi o lo'o fa'amamago i totonu o le faleese, e fa'aputu ai le mimi ua fa'ama'a'aina i ni fa'aputuga. A e te'a ese mai le mea e te mana'o ai, atonu e te ofo i le iloa o nei fa'aputuga mimi ua lelei ona fa'asaoina ua i'u ai i ni sailiga fa'asaienisi mata'utia. I le fa'aaogaina o le su'esu'ega o le radiocarbon dating , ua maua ai e saienitisi ni mea e pei o ni fasi ponaivi ma la'au i totonu o nei mea e silia ma le fasefulu afe tausaga le matutua!

Fa'ailoga totonu:

E talafeagai lava ona tatou faʻaalia sina talisapaia o teuteuga eseese . E pei o lulu eli ma le tele o tagata, e masani ona aoina e woodrats ni mea pupula. A latou maua se oa fou, latou te tuʻua soʻo se mea o loʻo latou tauaveina e fai ma latou mea fou. O le fesuiaʻi o le tasi avega i le isi ua latou maua ai le igoa tauvalaau o isumu fefaʻatauaʻi. O nei isumu atamai ua lipotia mai ua latou gaoia ni afi, peni, seevae, ie pupuni lalaga, keke, fasimoli, pepa puipui, ma afifi pulu. Latou te faʻaaogaina a latou mea e toso e teuteu ai a latou potu.

Tipiina

Ma o lena ua faaiuina ai la tatou taamilosaga! Matou te faʻamoemoe ua e atiaʻe se faʻafetai sili atu mo isumu fafie ma o latou fale mataʻina. A o e potopoto faatasi ma e pele i lou lava “nofoaga” matagofie ma teuteu lelei i lenei vaitau o aso malolo, faʻaalu sina taimi e mafaufau ai i nei tootoo mataʻina. A uma mea uma, matou te fefaʻasoaaʻi se sini tutusa: ia fausia se avanoa saogalemu, faʻaogaina e tumu i paʻi patino.

E uiga i le Post

Peninsula Open Space Trust (POST) puipuia avanoa avanoa i le Peninsula ma le South Bay mo le manuia o tagata uma. Talu mai lona faavaeina i le 1977, o le POST o loʻo nafa ma sefe sili atu nai lo 97,000 eka e pei o fanua puipuia tumau i itumalo o San Mateo, Santa Clara ma Santa Cruz. Aoao atili

Tusi i pito i luga